‘Altijd aan’: Ook als je het mooiste vak van de wereld hebt, moet je goed voor jezelf zorgen

Uitvaartverzorgers en postmortale medewerkers zijn gelukkig met hun werk, al liggen ze ‘s nachts soms wakker van de vraag of de uitvaart wel perfect zal verlopen. Het besef dat je het ‘maar een keer kunt doen’ zit er diep in. Veel medewerkers kunnen roostertechnisch zelf veel regelen, veel eigen verantwoordelijkheid pakken, en hebben collega’s en leidinggevenden die meedenken. Medewerkers in loondienst zouden soms meer tijd aan de klant willen besteden, zzp’ers maken zich vooral zorgen of ze zichzelf of hun naasten niet te kort doen. Postmortale medewerkers ervaren hun beroep als fysiek zwaar. Dit blijkt uit de enquête ‘altijd aan’ van BGNU en Brancheblad Uitvaartzorg.

In een webinar, woensdag 10 maart van 16-17 uur, analyseert arbodeskundige Annemarie van Zuylen (Beter.com) de resultaten en geeft, met oud counselor, nu uitvaartverzorger Astrid Strijbos (uitvaartvereniging Memento Mori, Heerde) tips hoe ook in tijden van grote werkdruk werk en privé goed in balans te houden.

altijd aan

Als iemand overleden is, kunnen nabestaanden direct een uitvaartondernemer bellen. Ook midden in de nacht. Veel uitvaartverzorgers geven nabestaanden hun directe telefoonnummer zodat zij – indien nodig – rechtstreeks kunnen bellen. Veel uitvaartwerkers staan dus altijd aan. Hoe ervaren zij dat? En houden zij deze werkdruk vol tot aan hun pensioen? Rond deze vragen stelden BGNU en Brancheblad Uitvaartzorg twee vragenlijsten op, een voor werkgevers en een voor werknemers in de uitvaartzorg. Expliciet werden ook medewerkers in de postmortale zorg uitgenodigd aan het onderzoek deel te nemen. Als er een specialisme is dat ‘altijd aan’ staat, is het wel de overledenenzorg.

het onderzoek

Beide vragenlijsten werden verspreid, onder andere via social media, zowel onder leden van BGNU en VMG als onder niet-leden, en konden online worden ingevuld. De enquête stond uit in de maand februari. Hij werd veel ingevuld (door 87 leidinggevenden/werkgevers en 346 werknemers/zzp’ers), zodat een goed beeld is verkregen van de ervaren werkdruk en werkbelasting in de uitvaartzorg. Een deel van de vragen kwam uit eerder onderzoek onder andere branches, zodat het ‘altijd aan’-staan vergeleken kan worden met onder andere de zakelijke dienstverlening en de zorg.

resultaten

De meeste uitvaartwerkers voelen zich gelukkig in hun werk. BGNU-directeur Heidi van Haastert is blij met dit resultaat. “Ze noemen het geregeld de leukste baan die ze zich kunnen wensen en ze geven aan dat ze niet vaak wakker liggen van het werk.” De wisselende werktijden en dat je niet weet hoe je dag gaat verlopen, worden soms als pluspunt genoemd, maar ook geregeld als zwaar ervaren. Van Haastert constateert een verschil in ervaren werkdruk tussen medewerkers in loondienst en ingehuurde flexwerkers en zzp‘ers.

loondienst

“Positief is dat veel mensen in loondienst positief zijn over hoe er geroosterd wordt. De werkgevers houden rekening met hun wensen en houden de balans tussen werk en privé in de gaten. Veel werknemers geven aan dat ze zelf veel kunnen regelen en werkgevers geven aan dat werknemers hun eigen verantwoordelijkheid pakken.” Een kleine meerderheid (54 procent) geeft aan dat het werk altijd voor gaat; bij de groep zzp’ers is dat 85 procent.

Een derde van de uitvaartverzorgers in loondienst geeft aan dat zij meer tijd voor de klant zouden willen hebben.

zzp’ers

Zelfstandigen kunnen zoveel tijd besteden aan de klant als ze willen; deze groep geeft eerder aan bang te zijn hun naasten te kort te doen en moeite te hebben met een gezonde balans tussen werk en privé. Van Haastert: “Bijna een vijfde – 18 procent – ervaart dit als zwaar. Het blijft een vraag in de uitvaartzorg: hoe zorg je dat je empowered bent om ‘nee’ te zeggen tegen een familie. Je eigen gezondheid is óók belangrijk.”

webinar

Op deze en andere vragen wordt dieper ingegaan tijdens het ThemaEvent ‘altijd aan’, een webinar met arbodeskundige Annemarie van Zuylen van Beter.com en uitvaartverzorger (en oud-counselor) Astrid Strijbos. Strijbos maakte vorig jaar tijdens de eerste coronagolf in brandhaard Heerde mee hoe het – naast het getroffen verpleeghuis gelegen - uitvaartcentrum overstelpt werd met overlijdens.

zelfzorg in brandhaard Heerde

In een paar weken tijd kreeg Strijbos (op dat moment de enige uitvaartverzorger in dienst) dertig tot veertig overlijdens te verzorgen. “Het was wel eens wrang als ik weer een ‘boeket’ voor de zorghelden van het verpleeghuis langs mijn kantoortje gebracht zag worden,” zegt Strijbos, “ik voelde me toen wel eens over het hoofd gezien.” Inmiddels heeft Strijbos van die ervaringen geleerd. “Een nieuwe golf blijft hier tot dusver uit, maar we kunnen hem nu aan,” zegt de uitvaartverzorger die eerder een counselingpraktijk had. “Met behulp van een goede waarnemer, én onze camper.”


Elvira Verreijt, uitvaartverzorger Peusen Uitvaartzorg

220210309 BGNU Uitvaartverzorgers hebben het mooiste beroep maar staan altijd aan Elvira Verreijt

De vragenlijst heeft ze wel langs zien komen, maar zit nog onbeantwoord in haar mailbox. Uitvaartverzorger Elvira Verreijt (53), sinds twaalf jaar werkzaam bij Peusen Uitvaartzorg in Echt, heeft sinds een paar weken weer tijd om op adem te komen, maar heeft zich vanaf december tot half februari drie slagen in de rondte gewerkt. En ja, haar telefoon staat altijd aan.

Maar ze heeft niet altijd dienst. Ze heeft een contract voor 28 uur per week en werkt ‘week op, week af’. “Ik werk 56 uur aaneengesloten, van vrijdag tot en met donderdag en daarna ben ik weer 7 dagen vrij.” Dat bevalt goed. Als ze op de laatste donderdag een uitvaart aanneemt, draagt ze die over aan collega. “Een enkele keer belt die mij dan nog wel, of de betreffende familie belt, maar dat vind ik niet erg.” Ook kwam het voor dat Elvira, die nog een inwonende dochter van 20 heeft, op een vrije zaterdag rechtstreeks gebeld werd door een familie voor wie ze eerder al een uitvaart verzorgde. “Die mensen hebben mijn rechtstreekse nummer immers.” Nee, ze is er niet meteen op af gegaan. “Een collega heeft zondag de uitvaart geregeld, maar die maandag heb ik het wel overgenomen. Met die mensen had ik een speciale band.”

Als het druk is, zoals de afgelopen maanden, lopen de vijf uitvaartverzorgers van Peusen (Igor Peusen zelf meegerekend), harder. Om in balans te blijven sport Elvira – ‘op dit moment wandelen, véél wandelen’ – en ze ontspant (in normale omstandigheden) in sociale contacten met familie en vrienden. Oók heel belangrijk: binnen het team met elkaar stoom afblazen. “Daar nemen we echt af en toe tijd voor, vooral als we merken dat iemand een kort lontje krijgt.”

Onregelmatig werken was Elvira al gewend. In haar vorige baan, bij de Koninklijke Marechaussee, draaide ze ook weekend-, avond- en nachtdiensten. Wel ervaart ze in het uitvaartvak meer werkdruk en een grotere verantwoordelijkheid naar soms kwetsbare families. “Ik kan wakker liggen of alles wel goed is aangeleverd of piekeren of er toch niet een foutje is geslopen in een rouwadvertentie – al hebben mijn collega’s en ik hem drie keer gecheckt. Het blijft mensenwerk, en vooral in drukke periodes als je met meerdere uitvaarten tegelijk bezig bent, sluipt er wel eens een foutje tussendoor.”

Voor de leukste baan die ze zich kan voorstellen heeft ze wel wat over. “Het is elke keer weer heel bijzonder om in zo’n intieme setting bij mensen binnen te mogen komen; de keerzijde is dat je veel aan staat. Die neem ik er graag bij.”

Anastasia van Achteren-van Vendeloo, zzp’er

Gemiddeld werkt Anastasia van Achteren – van Vendeloo (47) 40 uur per week, soms vijftig uur per week, schat ze in. Maar het afgelopen ‘corona’jaar kwam het wel voor dat ze dagen maakte van negen uur ’s ochtends tot ’s nachts twee. Dan zat ze midden in de nacht nog rouwkaarten af te maken.

Anastasia is negen jaar uitvaartverzorger, eerst in loondienst en sinds 2015 als zelfstandig uitvaartverzorger in Assen (Anastasia Uitvaartbegeleiding). Naast haar eigen uitvaarten die ze mag verzorgen, freelancet ze ook voor andere ondernemingen in Noord-Nederland.

Uitgezonderd tijdens vakanties – zo’n vier weken per jaar - staat Anastasia altijd aan. “Als ik vakantie heb, of een vrij weekend staat de telefoon doorgeschakeld naar een collega zzp’er.” Die schakelt ze ook in als ze eens een dag naar haar kinderen en kleinkinderen gaat. “Eigen meldingen gaan altijd voor,” zegt ze er eerlijk bij, “ook tijdens een vrij weekend.” Haar man zorgt er voor dat ze af en toe uit staat. “Die neemt me af en toe mee uit wandelen of fietsen.” Afgelopen januari was ze een weekje met hem in een huisje in Hoenderloo. “Ik had de telefoon mee en zat daar toch nog af en toe te werken. Zo moet het niet,” weet ze. “Volgende keer gaat de telefoon niet meer mee.”

Aan de andere kant: ze kan het werk goed van zich afzetten, ze slaapt goed en ach, na drukke periodes komt ook wel weer een rustiger periode. In dit vak is het hollen of stilstaan. “Al houdt de hectiek dit jaar, met de coronapandemie, wel erg lang aan.”

Anastasia wil het uitvaartvak nog heel lang doen: ‘zo lang als ik het volhoud’. “Het is prachtig om er voor nabestaanden te mogen zijn.” Bovendien is het werk nooit saai. “De laatste jaren wordt het afscheid nemen weer intiemer - nu nog versterkt door corona -, na een periode waarin het meer om de tierelantijnen ging, dat vind ik mooi.” Als het haar niks meer doet stopt ze. Het allergrootste compliment vindt ze als nabestaanden na afloop zeggen dat de uitvaart precies ‘zoals de overledene was.’


Over resultaten onder postmortale medewerkers leest u in dit artikel.

Het aprilnummer van Brancheblad Uitvaartzorg heeft als thema ‘altijd aan’. In dit nummer meer aandacht voor het onderzoek.

Gerelateerde items

'Altijd aan', werken in de postmortale zorg: Prachtig eervol werk, maar red ik het nog twintig jaar?

Lees artikel
  • Datum: 09-03-2021
  • Omschrijving: Postmortale medewerkers staan altijd aan en ervaren hun werk als fysiek belastend blijkt uit de enquête van BGNU en Brancheblad Uitvaartzorg
    Uit onderzoek naar werken in de uitvaartbranche van BGNU en Brancheblad Uitvaartzorg blijkt dat medewerkers in de postmortale zorg, net als uitvaartverzorgers, vinden dat ze een prachtig vak hebben, waarbij ze veel waardering van nabestaanden krijgen. ‘Altijd aan’-staan hoort erbij en is met goede roostering prima op te vangen. Wel ervaren ze hun beroep als fysiek belastend.

Arbocatalogus Uitvaartzorg

Downloaden
  • Datum: 14-12-2016
  • Omschrijving: De Arbocatologus uitvaartzorg is een door werkgevers en werknemers gezamenlijk opgestelde richtlijn om veilig te werken.

ArboNed: dienstverlening voor verzuimbegeleiding en re-integratie voor BGNU-leden

  • Datum: 08-03-2018
  • Omschrijving: BGNU-leden profiteren met korting van de mogelijkheden die ArboNed biedt om werknemers maximaal inzetbaar te krijgen en houden.

Cao Uitvaartbranche 2020 - 2022

Lees artikel
  • Datum: 18-05-2020
  • Omschrijving: Download bij BGNU de cao uitvaartbranche 2020-2022. Informatie over arbeidsvoorwaarden in de uitvaartbranche vindt u op Uitvaartwerk.nl.

Duurzame inzetbaarheid

Lees artikel
  • Datum: 10-02-2017
  • Omschrijving: Veelgestelde vragen over duurzame inzetbaarheid.

Eerste workshop duurzame inzetbaarheid

Lees artikel
  • Datum: 06-12-2016
  • Omschrijving: Dr. Jos Sanders (TNO) gaf de aftrap van de workshops 'duurzame Inzetbaarheid' die BGNU organiseert.

Tweede workshop duurzame inzetbaarheid Gezondheid

Lees artikel
  • Datum: 10-02-2017
  • Omschrijving: Goede roosters kunnen ervoor zorgen dat medewerkers niet alleen meer tevreden zijn, maar ook dat ze langer en gezonder kunnen doorwerken.

3e workshop Duurzame inzetbaarheid Vitaal vakmanschap

Lees artikel
  • Datum: 22-05-2017
  • Omschrijving: Onder de bezielende leiding van Joep van den Eerenbeemt van TNO hebben BGNU-leden vitaal vakmanschap onder de loep genomen.

Mentaal sterk en presteren

Downloaden
  • Datum: 06-06-2017
  • Omschrijving: Minder stress ervaren, hoe doe je dat? Deze infographic van Zilveren Kruis geeft handvatten en helpt die bespreekbaar maken op de werkvloer.
    Stress kan leiden tot slaapproblemen en burn-out, met alle gevolgen van dien. Door deze infographic te printen op A2- of A3-formaat en bijvoorbeeld naast het koffieapparaat op te hangen, kunt u op een eenvoudige manier de omgang met stress bespreekbaar maken.

Burn-out en presteren

Downloaden
  • Datum: 06-06-2017
  • Omschrijving: Van een burn-out kunnen werknemer en werkgever leren. Deze infographic zet aan tot reflectie en helpt zo burn-out voorkomen.
    De infographic is gebaseerd op onderzoek dat is uitgevoerd door Kantar Public (voorheen TNS NIPO), in opdracht van Zilveren Kruis.